‘जाति’ भनेको भाषा हो कि सभ्यता हो ?

-आशकुमार राई अहिले सामाजिक सन्जालहरुमा भाषिक आधारमा जातिय सूचीकरणको पक्ष र बिपक्षमा  किराती समुदायहरुको बिचमा अलि अस्वस्थ ढंङ्गले बहसहरु अगाडि बढिरहेको देखिन्छ। बिभाजित मत अभिमत पक्ष बिपक्ष दुबैलाई सर्बप्रथम सम्मान छ किनकि यो बहसको उदेश्य फाईदा बेफा...

किरात र किरातीको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि एवम् कुलुङ समुदायले सुरु गरेको जातीय स्वपहिचानको आन्दोलनः केही चर्चा केही विवेचना

–निनाम कुलुङ ‘मंगले’ हुन त विश्वका विभिन्न देशका साथै नेपालकै पनि धेरै विद्धान, लेखक, अन्वेषक, खोजकर्ता तथा इतिहासकारहरुले किरात र किरातीहरुका बारेमा अनेकौं किताब लेखेका छन् । विभिन्न सोध तथा अध्ययन–अनुसन्धान गरेका छन् । खासमा भन्ने हो भने, किरातह...

किरात र किराती सम्बन्धः केही ऐतिहासिक पृष्ठभूमि एवम् कलले सरु गरेको पहिचानको आन्दोलनको केही चर्चा

-निनाम कुलुङ ‘मंगले’ किरातहरुको वर्णनः हुन त धेरै स्वदेशी तथा विदेशी लेखक तथा इतिहासकारहरुले किरातीहरुका बरेमा अनेकौं किताव लेखेका छन् । खासमा भन्ने हो भने, किरातहरु प्राचीन भारतीय उपमहाद्धीप र नेपालको अति प्राचीन जन–गण हो, महाजाति हो । प्राचीन संस...

हिन्दु धर्म माग गर्ने र हिन्दु धर्मको प्रचार गर्नेलाई कारबाही हुनु पर्छ -मुगाधन राई

नेपालको संविधानले नेपाल धर्म निरपेक्ष राष्ट्र घोषणा गरिसकेको अवस्थामा सामाजिक संजाल फेसबुक,ट्वटर र सोसल मिडियामा धर्म सम्बन्धी धेरै टिका टिपणी, आरोप प्रत्यारोप र बहस हुने गर्छ । नेपालमा इतिहास काल देखि हिन्दु धर्मले अन्य धर्म र जात जातिलाई हिन्दुकर...

नेपाली डिस्कोर्समा बडि पोलिटिक र बडि पोलिटिक्स

-बलदीप प्रभाश्वर चामलिङ नेपाली डिस्कोर्समा Body politic र Body Politics खस नेपाली भाषामा यी दुई अंग्रेजी शब्दको बिन्यास भएको छैन किनभने मूलधारका भनिने राजनैतिक विद्वानहरूलाई नेपालको प्रसंगमा यसबारे छलफल चलाउन आवश्यक छैन । यसलाई यसको भावार्थमा ढालेर...

साम्राज्यवादी युद्धमोर्चा इन्डोप्यासिफिक रणनीति

राजन तिमल्सिना यतिबेला इन्डो–प्यासिफिक रणनीति र यसको असरका बारेमा नेपाली राजनीतिको चर्चाको शिखरमा छ । यसबारे भएका अनेकौँ टिकाटिप्पणीले सबैको ध्यान केन्द्रित गरेको छ । संविधानको कार्यान्वयन प्रक्रियासँगै वाम गठबन्धनको तर्फबाट बहुमत प्राप्त लाल पुँ...

स्वर्गीय डा. हर्क गुरुङले भने झै ‘के कुलुङले कुलो खनेकै हुन् त’ ?

-निनाम कुलुङ ‘मंगले’ कुलुङले कुलो खन्यो,  थुलुङले थुन्यो । सोताङले सोध्यो, खालिङले खोल्यो ।’ माथिको भनाइ मे, २००६ मा प्रकाशित ‘जनजाती सेरोफेरो’ नामक आफ्नो किताबमा स्वर्गीय डा. हर्क गुरुङले उद्धृत गरेका छन् । जुन भनाइ गुरुङले लेखेको ‘भिग्नेट्स्...

नलेखिएको नेपालको किराँत ईतिहास-बहुचर्चित गढिहरु (भिडियो सहित)

एसियाका ठूला देशहरू चीन र भारतको बीचमा हिमालयको काखमा बसेको नेपालको इतिहास यस क्षेत्रका अन्य देशहरूको भन्दा फरक छ। नेपालदेखि दक्षिणपट्टि रहेका देशहरू विदेशी अधिनमा रहँदा पनि नेपाल स्वतन्त्र राष्ट्रको रूपमा रहिरह्यो । किराँत काल काठमाडौं उपत्यकामा...

पहिचान आन्दोलन एक समिक्षा र अबको बाटो ?

-आशकुमार राई नेपाल बहुजाती बहु-भाषिक, बहु-धार्मिक र बहु-साँस्कृति भएको देश हो, यो कुरा सर्ब स्विकार्य छ। माथिका अनुसार यसको शासकिय स्वरुप सह-अस्तित्व सहितको समानुपातिक तथा समाबेसीताको सिद्धान्तमा आधारित हुनु पर्ने हो तर त्यसो किन भएन भन्ने कुरा चाह...

कुलुङ जाति र अल्लोको सम्बन्ध

-निनाम कुलुङ ‘मंगले’ नेपालमा १,२०० मिटरदेखि ३,००० मिटरको उचाइसम्म पाइने र अंग्रेजी भाषामा ‘हिमतयालयन जायन्ट नेटल’ अनि ठेट नेपाली भाषामा ‘भाङ्ग्रे सिस्नो’ भनिन्छ भने हाल प्रचलित नेपाली भाषामा भने आम रुपमा अल्लो भनेर चिनिन्छ । साथै कुलुङ जातिको मातृभा...